Według raportu GUS aż 64,5% dzieci w wieku 0-14 lat przyjmuje leki. Jest to niemal 25% wzrost w porównaniu do lat ubiegłych. Wiąże się to zapewne z coraz większym spożyciem leków dostępnych bez recepty. Co czwarte dziecko w wieku 0-4 lata przyjmuje leki bez przepisu lekarza. Wśród dzieci najczęściej przyjmowanymi lekami są antybiotyki, leki na przeziębienie, alergie oraz leki przeciwbólowe, o których więcej w poniższym artykule.

Ból występuje u dzieci w każdym wieku i może mieć różne podłoża. Jednym z nich jest ból wzrostowy, związany z rozwojem dziecka, który może pojawić się już od 3 r.ż. Występuje zwykle wieczorem lub w nocy i może powodować wybudzanie się dziecka ze snu. O bólach wzrostowych można poczytać znacznie więcej tutaj.

Kiedy i jak leczyć ból?

Zanim sięgniemy po leki, warto zastosować alternatywne metody leczenia tego rodzaju bólu mięśni i stawów. Skuteczne mogą okazać się ciepłe kąpiele, okłady czy masaże. Warto zachęcić dziecko do ćwiczeń rozciągających i zapewnić odpowiednią podaż płynów. Jeśli objawy związane ze wzrostem dziecka nie ustępują, należy skonsultować się z lekarzem, który może sięgnąć po delikatne środki przeciwbólowe.

Gorączka i co dalej?

To właśnie ból i gorączka są najczęstszymi objawami u dzieci zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu. Jednak rodzice zanim udadzą się do lekarza, chcą pomóc dziecku już w domu.

Podawanie leków przeciwgorączkowych dzieciom w wieku 0 – 4 lata należy rozpocząć, jeśli temperatura ciała przekroczy 38 °C. Więcej cennych informacji, jak sobie radzić z gorączką znajdziecie  tutaj.

Na rynku aptecznym są dwie substancje powszechnie stosowane w leczeniu gorączki i bólu ogólnego: paracetamol i ibuprofen. 

Jaki lek wybrać?

Lekiem z wyboru w leczeniu bólu i gorączki jest paracetamol, który może być stosowany już od pierwszych dni życia dziecka. Występuje w postaci czopków, zawiesiny, granulatu doustnego, a także roztworu. I to właśnie ta ostatnia forma leku jest preferowana dla noworodków i niemowląt.

Roztwór paracetamolu występuje w butelce z kroplomierzem lub strzykawką. Roztwór zawiera większą dawkę leku niż zawiesina w tej samej objętości płynu. Dzięki temu dziecko ma do połknięcia mniejszą objętość płynu niż przy zawiesinach doustnych.

Płynne formy leku zapewniają szybsze działanie, w porównaniu do stosowanych czopków doodbytniczych, z których paracetamol słabo się uwalnia.

Skuteczność czopków jest zasadna, jeśli dziecko wymiotuje lub ma trudności z połykaniem. Należy pamiętać, że ze względu na słabsze działanie, dawka paracetamolu w czopkach powinna być odpowiednio większa (zgodnie z informacją w ulotce)!

Dostępny jest również granulat doustny, który należy umieścić bezpośrednio na języku i połknąć bez popijana. Może być stosowany od 4 roku życia, jednak aplikacja tego typu leku może być dla dziecka nieprzyjemna. Podczas podawania paracetamolu należy stosować się do dawkowania określonego na podstawie masy ciała dziecka, które dostępne jest na ulotkach preparatów.

Ibuprofen oprócz działania przeciwbólowego, przeciwgorączkowego wykazuje działanie przeciwzapalne, którego paracetamol nie posiada. Jednak działanie ibuprofenu zależne jest od dawki – 5 mg / kg m.c. działa przeciwgorączkowo, a dawki powyżej 10 mg/kg m.c. – oprócz działania przeciwgorączkowego, również działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, które jest wystarczające do złagodzenia objawów zapalenia towarzyszących infekcji.

Ibuprofen dla dzieci w przedziale wiekowym 0 – 4 lata występuje w formie czopków oraz zawiesiny doustnej. Dzieci powyżej 7 r.ż. mogą stosować w umiarkowanym bólu ibuprofen w formie kapsułek do żucia.

Radioklinika | Gorączka i ból u dziecka

Terapia naprzemienna

Jeśli u dziecka gorączka utrzymuje się, trudno ją zbić lub po jej obniżeniu ponownie szybko narasta można zastosować terapię naprzemienną paracetamolem i ibuprofenem.

Leczenie należy zacząć od odpowiedniej dawki paracetamolu (dostosowanej do masy ciała dziecka), a następnie po 4 godzinach podać dawkę ibuprofenu, po kolejnych 4 godzinach ponownie paracetamol. Przeprowadzono badania, które wykazały większą skuteczność 3-dniowego naprzemiennego stosowania paracetamolu i ibuprofenu, w porównaniu do monoterapii.

Podczas krótkotrwałej terapii ibuprofenem lub paracetamolem istnieje małe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Należy pamiętać, że przewlekłe stosowanie ibuprofenu może wiązać się z powikłaniami ze strony nerek, przewodu pokarmowego czy serca, które mogą wymagać hospitalizacji.

UWAGA! U dzieci z astmą oskrzelową ibuprofen może wywołać skurcz oskrzeli zdecydowanie częściej niż paracetamol.

A dlaczego nie aspiryna?

Przeprowadzono badania, które wykazały wpływ kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) na częstotliwość występowania zespołu Reye’a. Jest to zespół chorobowy występujący najczęściej u dzieci między 4 a 12 rokiem życia, które w przebiegu infekcji przyjmowały pochodne salicylanów.

Jest to ciężka i potencjalnie śmiertelna choroba, która doprowadza do ostrej encefalopatii, niewydolności wątroby i obrzęku mózgu. Dlatego też przeciwwskazane jest stosowanie aspiryny i salicylanów u dzieci do 12  r.ż. Należy także zwrócić uwagę na preparaty dostępne bez recepty, które w swoim składzie zawierają substancje z tej grupy.

Radioklinika | Ból podczas szczepienia, jak mu zaradzić?

Płacz podczas szczepienia

Kolejną przyczyną bólu u dziecka jest ból proceduralny występujący podczas szczepień czy procedur diagnostyczno -terapeutycznych. W tym przypadku niezbędne są niefarmakologiczne metody zwalczania bólu, takie jak przytulanie, uspokajanie, śpiew czy tłumaczenie sytuacji starszym dzieciom.

Jednak jeśli ból jest trudny do zniesienia przez dziecko, można zastosować krem z substancjami miejscowo znieczulającymi – lidokainą i prylokainą, już od 2 miesiąca życia dziecka dostępne z przepisu lekarza. Należy pamiętać, aby nie przekraczać dawki, która wynosi 1 g. W tej grupie wiekowej należy zwrócić uwagę na powierzchnię stosowania wspomnianego kremu (maksymalnie 10 cm2). Czas stosowania tego leku nie powinien przekraczać 2 godzin. Dostępne są również plastry o tym samym składzie, które nakleja się na miejsce, które ma być znieczulone, co najmniej godzinę przez zabiegiem, ale nie dłużej niż 4 godziny. Podczas stosowania plastrów należy pamiętać, aby skóra w miejscu aplikacji była czysta i sucha.

Ból jest nieprzyjemnym doznaniem i w przypadku dzieci może powodować uraz psychiczny i prowadzić do lęków. Za wszelką cenę trzeba go zwalczać, ale w sposób racjonalny i przemyślany pod kontrolą lekarza lub farmaceuty.

Dolegliwości związane z ząbkowaniem

Podczas wyrzynania się zębów mlecznych występują objawy miejscowe, takie jak zapalenie dziąsła oraz objawy ogólne, którym przede wszystkim towarzyszą dolegliwości bólowe. Do najczęstszych metod łagodzenia objawów ząbkowania jest stosowanie silikonowej nakładki na palec do masowania dziąseł. Stosowane są również napary z rumianku do przemywania, czy podawanie dziecku schłodzonych gryzaków. Ważne, aby zapewnić odpowiednią higienę i pielęgnację jamy ustnej dziecka.

Jeśli podczas ząbkowania pojawia się gorączka i objawy ogólne są nasilone, należy zastosować paracetamol w dawkach dostosowanych dla dziecka. Dostępne są również preparaty roślinne o działaniu znieczulającym i odkażającym w formie żelu do stosowania na dziąsła.

Radioklinika | Przewlekły ból u dziecka

Ból przewlekły

Ból ten zwykle związany z wystąpieniem chorób przewlekłych czy leczenia onkologicznego. Według Światowej Organizacji Zdrowia u dzieci zalecane jest stosowanie leków z dwustopniowej drabiny analgetycznej.

Drabina analgaetyczna jest stale aktualizowaną listą leków przeciwbólowych, które można stosować w określonych grupach wiekowych. Lekami z pierwszego stopnia drabiny są niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen) oraz paracetamol. Jeżeli zastosowane leki z tej kategorii nie wykazują skuteczności należy sięgnąć po leki drugiego stopnia – opioidowe leki przeciwbólowe (np. tramadol i kodeina). Stosowanie tych leków u dzieci wymaga jednak stałej kontroli lekarza.

Priorytetem terapii bólu przewlekłego jest wprowadzenie jak najwcześniej leczenia doustnego. Iniekcje domięśniowe są przeciwwskazane i należy ograniczyć je do niezbędnego minimum.

W onkologii stosowane są porty naczyniowe do wlewu podskórnego. Zaleca się ograniczenie wielokrotnych iniekcji (ból proceduralny). Terapia bólu opiera się na stosowaniu dogodnej formy leków przeciwbólowych w równych odstępach czasu. Powinna ponadto obejmować leczenie przyczynowe oraz wspomagające, m.in. fizjoterapia, psychoterapia czy zajęcia relaksacyjne, a przede wszystkim zabawa. To właśnie zabawa ma kluczowe znaczenie w leczeniu bólu u dziecka!

 

Oceń to:
| Liczba ocen: 6 Średnia: 3.7

Zapytaj lub skomentuj:

Napisz komentarz
Podaj swoje imię