Pocenie się to reakcja obronna przed przegrzaniem oraz metoda termoregulacji organizmu. Jeśli pocenie się jest nieadekwatne do sytuacji oznacza, że mamy do czynienia z chorobą zwaną nadpotliwością. O tym, jak leczyć i jak radzić sobie z uporczywym poceniem się mówi dr hab. n. med. Irena Walecka, kierownik Kliniki Dermatologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie.

Nadmierna potliwość, czyli nadpotliwość może dotyczyć każdego z nas.

Nadpotliwość może dotyczyć każdego bez względu na wiek, czy płeć i najczęściej objawia się podczas upałów oraz przebywania w nagrzanych pomieszczeniach.

Nadpotliwość to stan, w którym dochodzi do nadmiernej produkcji potu przez gruczoły potowe.

Medycyna wyróżnia nadpotliwość idiopatyczną, czyli pierwotną, wynikającą z nadaktywności gruczołów potowych uwarunkowaną genetycznie oraz nadpotliwość wtórną wywoływaną przez inne jednostki chorobowe: cukrzycę, zawał serca, nadczynność tarczycy, nowotwory – białaczkę, ziarnicę złośliwą i chłoniaka, a także występującą podczas menopauzy lub w czasie przyjmowania niektórych leków.

Nadpotliwość pierwotna najczęściej dotyczy rąk, stóp, pach, karku i skóry nad górną wargą, ze względu na rozmieszczenie gruczołów odpowiedzialnych za nadaktywność.

Pocenie się jest objawem schładzania organizmu, czyli termoregulacji i nie powinno budzić niepokoju, jednak obfity pot, czyli nadpotliwość pierwotna i wtórna utrudnia normalne funkcjonowanie, a wysokie temperatury, stres, spożywanie ostrych przypraw oraz nieprzepuszczalne ubrania i obuwie nasilają objawy.

Dlaczego się pocimy?

Organizm człowieka wydziela metabolity, czyli chemiczne substancje pobudzające gruczoły potowe. Pot składa się głównie z: wody, soli, tłuszczów, mocznika, kwasu moczowego, amoniaku, kwasu mlekowego, węglowodanów oraz związków mineralnych.

Za produkcję potu odpowiedzialne są gruczoły potowe: ekrynowe, apokrynowe i apoekrynowe. 

Gruczoły ekrynowe to przydatki skóry rozmieszczone na całym ciele, a najliczniej na dłoniach, podeszwach stóp, czole i nad górną wargą. Wytwarzają bezwonny pot w ilości około 800 ml, a w skrajnych przypadkach nawet kilka litrów na dobę!

Gruczoły apokrynowe wydzielają pot o nieprzyjemnym zapachu – znajdują się pod pachami, w okolicy odbytu, narządów płciowych i brodawek sutkowych, a także pępka. Zaczynają pracować dopiero w czasie dojrzewania i są hormonalnie zależne oraz stymulowane przez układ przywspółczulny (cholinergiczny).

Nadpotliwość może wynikać z ilości gruczołów, różnic rasowych oraz płci – mężczyźni mają znacznie więcej gruczołów potowych niż kobiety.

Pot może mieć zróżnicowany zapach.

Gruczoły potowe u zwierząt pełnią rolę feromonów i według niektórych opinii ludzki pot także może spełniać taką funkcję. Zapach potu zależy od bakterii znajdujących się w skórze człowieka.

Pot może być bezwonny, jednak zazwyczaj pot dorosłej osoby ma specyficzny zapach, który może sugerować określone choroby.

Zapach potu może przypominać zapach acetonu, zgniłych owoców, octu, moczu, piwa, a nawet świeżego chleba!

Warto wiedzieć, że specyficzny zapach potu może być wskazówką do rozpoznania choroby – zapach moczu (fetor mocznicowy) może wskazywać na niewydolność nerek, woń nieświeżego piwa gruźlicę, a mysi zapach potu świadczy o Fenyloketonurii, chorobie metabolicznej, podczas której dochodzi do gromadzenia się fenyloalaniny, doprowadzającej do dysfunkcji wielonarządowych.

Przyjmowanie niektórych leków i suplementów diety, m.in. antybiotyków i witamin z grupy B, może skutkować pojawieniem się potu o specyficznym zapachu. Dzieje się tak również po zjedzeniu dużej ilości czosnku i cebuli, a także w trakcie złego samopoczucia po wypiciu dużej dawki alkoholu.

Nieprzyjemny zapach potu pojawia się także podczas nadkażenia drożdżami, zaawansowanej otyłości oraz w trakcie przewlekłych chorób, co należy niezwłocznie skonsultować z lekarzem.

Leczenie nadpotliwości.

Nadpotliwość, czyli hiperhydrozę można leczyć na różne sposoby, a metoda leczenia jest zależna od stopnia nasilenia objawów.

Nieznaczne pocenie się można niwelować antyperspirantami z tlenkiem lub solami glinu, które kutecznie zamykają przewody gruczołów ekrynowych i można kupić je bez recepty w każdej aptece lub drogerii.

W leczeniu nadpotliwości zastosowanie ma także kwas taninowy, który ma działanie ściągające i przeciwpotliwe. W postaci kremu lub maści nakłada się go na ręce i stopy.

Powszechną i najbardziej skuteczną terapią jest jontoforeza dłoni i stóp, czyli elektroterapia, podczas której przepuszcza się cząsteczki jonów spod anody lub katody przez skórę. Zabieg powoduje uszkodzenie i czasowe zamknięcie gruczołu i jest całkowicie bezbolesny.

W leczeniu nadmiernego pocenia stosuje się także toksynę botulinową, czyli zastrzyki z jadu kiełbasianego. Toksyna powoduje wydzielanie acetylocholiny i blokuje zakończenia nerwowe oraz układ współczulny, który na co dzień pobudza gruczoły potowe. Efekty zabiegu utrzymują się od 3 do 6 miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet do roku. Warto wiedzieć, że im częściej stosuje się toksynę botulinową, tym mniejsza skuteczność zabiegu.

W leczeniu nadpotliwości zastosowanie ma również farmakoterapia doustna, pacjenci mogą przyjmować leki antycholinergiczne, hamujące układ i blokujące działanie acetylocholiny (neuroprzekaźnika wydzielania potu). W aptekach można także kupić preparaty ziołowe: herbatki z szałwii, kory brzozy i dębu oraz rumianek, które będą skuteczne podczas delikatnych stanów nadpotliwości.

Leczenie operacyjne nadpotliwości – czy jest możliwe?

Najbardziej inwazyjną metodą leczenia nadpotliwości jest operacyjne usunięcie gruczołów. Niestety,  to zabieg obciążony dużym ryzykiem, należy również pamiętać, że jest nieodwracalny i wykonuje się go tylko w stanach ekstremalnych, gdy pocenie się znacząco utrudnia normalne funkcjonowanie.

Metoda laserowa – najnowsza metoda leczenia.

Najnowszą metodą leczenia nadpotliwości jest metoda laserowa, która przynosi bardzo zadowalające rezultaty. Wiązka lasera powosuje podgrzanie gruczołów potowych i ich uszkodzenie. Terapia laserowa jest bezpieczna, jednak aby była w pełni skuteczna, zabieg należy kilkukrotnie powtórzyć.

Obok nadpotliwości występuje także zmniejszone pocenie się. Jest to powszechne zjawisko, gdy skóra ulega zbliznowaceniu (po wypadku, oparzeniach), a także podczas atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, niedoczynności tarczycy oraz w trakcie przyjmowania niektórych farmaceutyków. Wtórne zmniejszone pocenie leczy się poprzez terapię danego schorzenia.

Dieta w leczeniu nadpotliwości.

Nadmierne spożywanie alkoholu, kofeiny i nałogowe palenie papierosów sprzyja występowaniu nadpotliwości. Prawidłowo zbilansowana dieta i wyeliminowanie używek w bardzo wielu przypadkach może spowodować, że nadmierne pocenie się zostanie zahamowane. Warto także pamiętać o zakładaniu przewiewnego obuwia i ubrań wykonanych z naturalnych materiałów.

Zachęcamy do wysłuchania całej rozmowy:

Transkrypcja oraz opracowanie tekstu: Joanna Zielińska

Oceń to:
| Liczba ocen: 5 Średnia: 4.2

Zapytaj lub skomentuj:

Napisz komentarz
Podaj swoje imię