Witaminy – wydawać by się mogło, że wiemy o nich wszystko. Biorą udział we wszystkich podstawowych czynnościach organizmu, umożliwiają wzrost i regenerację tkanek, wpływają na naszą codzienną aktywność i nastrój. Zapotrzebowanie na witaminy jest uzależnione od wielu czynników, a każdy organizm potrzebuje ich inną ilość. Wreszcie ich różna budowa warunkuje właściwości fizyczne i chemiczne, które później przekładają się na ich przyswajalność, zdolność do kumulacji i występowania niedoborów.

Mechanizm działania witamin jest złożony, działanie jednej zależy od aktywności drugiej. Nie może to być przypadkowy dobór!

Witaminy – podział i charakterystyka

Witaminy są niejednorodną grupą związków, które można umownie podzielić na dwie grupy:

  • witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witamina A, D, E i K)
  • witaminy rozpuszczalne w wodzie (witaminy z grupy B, biotyna, witamina C)

Cechą charakterystyczną witamin rozpuszczalnych w tłuszczach jest ich dobra dystrybucja w organizmie – czyli zdolność do właściwego rozmieszczania w większości tkanek organizmu. Organizm magazynuje je bowiem w tkance tłuszczowej oraz wątrobie, więc ryzyko występowania niedoborów tej grupy jest stosunkowo niewielkie. Drugą stroną medalu jest jednak ryzyko nadmiernej kumulacji i wystąpienia hiperwitaminoz – czyli zespołu objawów spowodowanych nadmiernym spożyciem witamin.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie nie są magazynowane w organizmie, a ich losy w organizmie są stosunkowo krótkie. Dzięki temu w przypadku nadmiernej ich podaży, nadmiar jest wydalany z moczem. Witaminy rozpuszczalne w wodzie są jednak szybko zużywane i organizm stale potrzebuje dostarczania ich z zewnątrz.

Witamina A niezbędna, ale w odpowiedniej ilości!

Witamina A jest wspólnym określeniem szeregu związków o różnej budowie chemicznej, które łączy zbliżona aktywność biologiczna. Do najbardziej znanych należy retinol, beta-karoten oraz niektóre karotenoidy (w tym popularny ostatnio likopen).

Sztandarową rolą witaminy A w organizmie jest udział w procesie widzenia – jej niedobór skutkuje tzw. ślepotą zmierzchową, znaną jako „kurza ślepota”. Oprócz tego witamina A warunkuje wzrost i prawidłowe funkcjonowanie komórek nabłonkowych, więc jej niedobór rzutuje na zły stan skóry, włosów, paznokci oraz błon śluzowych.

Pod tym linkiem znajduje się wykaz aktualnych cen witaminy A w internetowych aptekach

Witamina ta sprzyja również regeneracji komórek i ma silne właściwości antyoksydacyjne. Beta-karoten chroni lipidy i cząsteczki LDL przed utlenieniem, co hamuje proces powstawania zmian miażdżycowych.

Witaminę A możemy zazwyczaj znaleźć w produktach pochodzenia zwierzęcego. Beta-karoten jest również obecny w roślinach – marchwi, pomidorach, dyni i szpinaku. To dlatego spożywanie kilku porcji warzyw i owoców bogatych w beta-karoten i likopen zmniejsza znacznie ryzyko zachorowania na raka okrężnicy, stercza i piersi.

Radioklinika | Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Witamina A!

Witamina A – kto powinien zachować ostrożność w jej podaży?

Z uwagi na fakt gromadzenia nadmiaru witaminy A w wątrobie, zbyt duża jej podaż z pożywienia i suplementów diety wywiera niekorzystne działanie na zdrowie!

WAŻNE! Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, gdyż witamina A w dużych dawkach jest toksyczna i teratogenna(!). Nadmiar witaminy A może prowadzić do powiększenia wątroby, pobudzenia psychomotorycznego, bólu głowy, osłabienia oraz zaburzeń wzroku. Szkodliwy wpływ na organizm nie odnotowano w przypadku innych karotenoidów, choć pojawiły się doniesienia, że podaż beta-karotenu na poziomie 20mg/dobę u osób palących papierosy może inicjować proces nowotworowy.

Karotenoidy są w mniejszym stopniu od retinolu wykorzystywane z pożywienia. Dlatego na produktach spożywczych i suplementach diety zawartość witaminy A podaje się w mikrogramach (µg) równoważnika (ekwiwalentu) retinolu.

By uniknąć przedawkowania witaminy A należy wziąć pod uwagę, że na sklepowych półkach znajduje się wiele produktów, które są o nią wzbogacane. Najczęściej wzbogaca się soki owocowe, produkty mleczne, margaryny i płatki śniadaniowe. Witaminę A spożywamy również nie do końca świadomie, gdyż jest ona często wykorzystywana jako barwnik – ß-karoten E 160.

Witamina słońca, o której trzeba zawsze pamiętać!

Witamina D występuje w przyrodzie w kilku formach chemicznych – jako kalcyferol (wit. D1), ergokalcyferol (wit. D2) oraz cholekalcyferol (wit. D3).

Witamina D i inne witaminy | czy osoby zdrowe powinny suplementować wszystkie witaminy?

Pierwsza z nich występuje w oleju z wątroby niektórych ryb dorszowatych, witamina D2 w surowcach roślinnych, a D3 jest syntezowana w pewnych warunkach w tkance skórnej człowieka. Niezbędnym czynnikiem w procesie biosyntezy aktywnej formy witaminy D3 – 1,25-dihydroksycholekalcyferolu (kalcytriolu) jest promieniowanie ultrafioletowe (UVB). Narządami w których zachodzi synteza witaminy D są wątroba, nerki oraz keratynocyty.

Aktywna postać witaminy D odpowiada w organizmie człowieka za utrzymanie prawidłowego poziomu wapnia we krwi, bierze udział w proliferacji i różnicowaniu się komórek skóry, a hamując aktywność limfocytów T oraz nasilając migrację makrofagów, wykazuje właściwości immunomodulujące.

Dzięki właściwej suplementacji cholekalcyferolu ulega obniżeniu nie tylko ryzyko złamań osteoporotycznych kości, ale także chorób układu sercowo-naczyniowego i wystąpienia innych schorzeń, w tym nowotworowych czy chorób z autoagresji.

Witamina D wpływa na kurczliwość i regulację przepływu oraz wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwmiażdżycowe. Badania kliniczne przeprowadzone w USA i Kanadzie wskazują również, że przy podaży witaminy D rzędu 2000 IU/dobę zmniejsza się o 3/4 ilość przypadków raka piersi i jelita grubego!

Zaopatrzenie organizmu w witaminę D w 80–90% jest zależne od ekspozycji na światło słoneczne. Dodatkowym źródłem są tłuste ryby morskie np. łosoś makrela, sardynki, tran oraz żółtko jaja kurzego.

Radioklinika | Jod w niewielkich ilościach znajdziemy w maśle, żółtku jaja, karczochach, szparagach, ananasach i ciemnozielonych warzywach.

Obserwujemy postępujące niedobory witaminy D u dorosłych, których przyczyną jest zmniejszenie syntezy skórnej, związanej z szerokością geograficzną, używaniem filtrów słonecznych, procesami starzenia, stylem życia, coraz dłuższym przebywaniem w pomieszczeniach zamkniętych i coraz dłuższą aktywnością zawodową w ciągu doby.

Współczesna dieta zdominowana jest przez tłuszcze zwierzęce, fast foody, oraz produkty wysokoprzetworzone ubogie lub całkowicie pozbawione witaminy D3. Niedobory tej witaminy nie muszą wywołane wyłącznie przez zmniejszone dostarczanie do organizmu, ale również na skutek niewydolności wątroby i nerek oraz zmniejszenia wrażliwości tkanek docelowych na witaminę.

Naturalny i cenny antyoksydant

Witamina E (tokoferol) pełni w organizmie przede wszystkim rolę antyoksydantu. Hamuje gromadzenie się tzw. wolnych rodników, do których należą reaktywne formy tlenu. Zapobiega w ten sposób uszkodzeniu naczyń krwionośnych, chroni przed ryzykiem rozwoju degeneracyjnych chorób metabolicznych i opóźnia procesy starzenia.

Podstawowym źródłem witaminy E są produkty pochodzenia roślinnego: tłuszcze roślinne, produkty zbożowe, warzywa.

U ludzi dorosłych nie obserwowano klinicznych objawów niedoboru. Nie wykazano ponadto ujemnego wpływu na organizm, wynikającego ze spożycia nadmiernych ilości witaminy E, choć osoby przyjmujące znaczne ilości witaminy E zgłaszały objawy zmęczenia, bólu głowy oraz osłabienia mięśni.

Dzienne zapotrzebowanie na tokoferol dla osób dorosłych wynosi 10 mg (w przeliczeniu na α–tokoferol), dla dzieci: 4-10 mg, dla kobiet ciężarnych i karmiących: 12-14 mg.

Witamina K – kto jest narażony na jej niedobory?

Kiedyś witaminie tej przypisywano wyłącznie rolę w procesach krzepnięcia krwi. Badania ostatnich trzydziestu lat wskazują jednak, że witamina K bierze udział wielu innych, istotnych reakcjach – metabolizmie kości, proliferacji komórek nowotworowych czy wapnieniu płytek miażdżycowych. Witamina ta ma również właściwości antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Najbardziej pożądaną formą jest witamina K2 Mk-7, która charakteryzuje się dobrą biodostępnością, długim okresem półtrwania oraz niską wartością efektywnej dawki (45ug).O witaminie K obszernie pisaliśmy w artykule, który możecie znaleźć TUTAJ.

Pod tym linkiem znajduje się wykaz aktualnych cen witaminy K2 MK7 w internetowych aptekach

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach | Kto powinien decydować się na ich suplementację?

Decydując się na suplementację jednej z wyżej wymienionych witamin, warto naszą decyzję poprzedzić badaniem laboratoryjnym. Jak wspomniano wcześniej niedobory tej grupy witamin występują rzadko (z wyjątkiem witaminy D!), a nadmierne spożycie może wywołać określone działania niepożądane. W aptece pytajmy zawsze o witaminy – leki, a nie suplementy diety. Dzięki temu będziemy pewni ich jakości.

Oceń to:
| Liczba ocen: 9 Średnia: 4.2

Zapytaj lub skomentuj:

Napisz komentarz
Podaj swoje imię