Żelazo jest jednym z najważniejszych mikroelementów o poziom którego powinna zadbać każda ciężarna. My – kobiety jesteśmy narażone na jego znaczną utratę, co przy zaburzonym wchłanianiu i braku suplementacji prowadzić może do rozwoju niedokrwistości. Warto więc posiąść odpowiednią wiedzę na temat źródeł, przyswajalności i zapotrzebowania na ten biopierwiastek, w tym szczególnym dla nas okresie.

Żelazo w okresie ciąży | Mimo, że wraz z rozpoczęciem ciąży przestajemy miesiączkować – zapotrzebowanie na żelazo wzrasta z każdym dniem. W pierwszym trymestrze dzienne zapotrzebowanie utrzymuje się na poziomie 0,8 mg, by w drugim i trzecim trymestrze wzrosnąć odpowiednio pięcio- i siedmiokrotnie! (4 mg i 6 mg).

Wzrost ten spowodowany jest zwiększeniem liczby erytrocytów oraz transportem żelaza do płodu i łożyska. Prawidłowe zapasy tego mikroelementu u zdrowej kobiety powinny wynosić 300 mg i ilość ta jest wystarczająca, by pokryć zapotrzebowanie przez całą ciążę. Dlaczego więc nawet w krajach rozwiniętych nadal spory odsetek kobiet ma problem z utrzymaniem odpowiedniego rezerwuaru żelaza?

Problemem jest przyswajalność żelaza hemowego (uznawanego za lepiej przyswajalne), która wynosi zaledwie 10-20%. Jeszcze gorzej przyswaja się żelazo niehemowe znajdujące się w pokarmach roślinnych.

Żelazo | Co sprzyja jego niedoborom i jakie są tego konsekwencje?

Liczne badania wykazały, że zawartość tego mikroelementu w diecie ciężarnych Polek wynosi zaledwie 12-16 mg dziennie, co przy zaleceniach Światowej Organizacji Zdrowia (30 mg dziennie) nie napawa optymizmem.

Również obfite miesiączki poprzedzające ciążę, zaburzenia wchłaniania, choroby układu trawiennego (krwawienie z przewodu pokarmowego przy chorobie wrzodowej) oraz zbyt krótki czas między kolejnymi ciążąmi sprawia, że zapasy żelaza wyczerpują się.

Jego ubytkowi z organizmu sprzyjają również długotrwałe biegunki, choroby zapalne jelit i ubogobiałkowa dieta.

Następstwem zbyt małej podaży żelaza w okresie ciąży są przykre konsekwencje w ostatnim trymestrze – poród przedwczesny i mała masa urodzeniowa dziecka. Wielu lekarzy i specjalistów zaleca więc kobietom rutynowo (bez względu na stwierdzony niedobór) przyjmowanie żelaza – szczególnie od 20. tygodnia ciąży. Niestety u wielu z nich podczas suplementacji występują nieprzyjemne reakcje ze strony przewodu pokarmowego.

Dobrym wskaźnikiem poza zwykłym badaniem morfologii krwi jest oznaczenie ferrytyny, białka magazynującego i transportującego żelazo w organizmie.

Należy mieć jednak na uwadze, że objawy z niedoboru żelaza nie pojawiają się od razu po wyczerpaniu zapasów, ale ze znacznym opóźnieniem. Analogicznie poprawa parametrów krwi i stężenia ferrytyny nie odzwierciedla w pełni realnego zapasu żelaza w organizmie – dobre wyniki krwi nie powinny napawać nas hurraoptymizmem. Pierwsze efekty będą odczuwalne nawet po 7. dniu suplementacji, ale zalecany okres przyjmowania żelaza wynosi minimum 6-8 tygodni.

Radioklinika | Żelazo w okresie ciąży - najważniejszy mikropierwiastek!

Do pokarmów, które warto włączyć do codziennej diety, by pokryć zapotrzebowanie na żelazo należą:

  •  wołowina,
  • indyk,
  • groch, soczewica,
  • pełnoziarniste płatki śniadaniowe.

Istnieje również cała masa pokarmów, które zwiększają przyswajanie żelaza do organizmu – sok pomarańczowy i grejpfrutowy, truskawki oraz brokuły. Na przyswajanie żelaza wpływa również obecność witaminy C – dlatego też w niektórych preparatach z żelazem w składzie znajdziemy również kwas askorbinowy.

UWAGA!  Sok grejpfrutowy hamuje enzymy wątrobowe odpowiedzialne za detoksykację niektórych leków. W efekcie do krwioobiegu może dostać się większa dawka środka leczniczego. Jeśli stosujesz jakiekolwiek leki skonsultuj włączenie soku grejpfrutowego do diety z lekarzem lub farmaceutę!

Codziennie spożywamy wiele pokarmów, które nawet przy większym spożyciu źródeł żelaza hamują jego wchłanianie. Należą do nich:

  • herbata czarna (taniny obecne w naparze wiążą i utrudniają wchłanianie żelaza),
  • otręby bogate w błonnik,
  • żółtka jaj,
  • przetwory mleczne,
  • kakao,
  • szpinak (wbrew obiegowej opinii spożywanie szpinaku nie przekłada się na większy zapas żelaza, z powodu obecności kwasu szczawiowego hamującego jego wchłanianie),
  • czerwone wino,
  • kwas fitynowy obecny w ziarnach zbóż i roślinach strączkowych ( LINK→ substancje antyodżywcze).

Przed czy po posiłku?

Przed rozpoczęciem suplementacji warto zapoznać się z ulotką lub informacją zamieszczoną na opakowaniu. Żelazo przyjmowane raz dziennie stosuje się najczęściej na czczo.

Najlepsze wchłanianie osiąga się stosując preparaty żelaza na 30 – 60 minut przed posiłkiem.

Niestety u 70% przyjmujących żelazo pojawiają się objawy nietolerancji – nudności, biegunki, zaparcia lub kolki – wtedy należy rozważyć przyjmowanie żelaza bezpośrednio po posiłku lub zmniejszynie dawki przy dalszym stosowaniu na czczo. Lepiej tolerowane są produkty lecznicze z żelazem o przedłużonym uwalnianiu dostępne z przepisu lekarza.

Co nie powinno niepokoić?

U osób, które po raz pierwszy suplementują żelazo może pojawić się metaliczny posmak w ustach oraz czarno-zielony, smolisty stolec, który poza obniżonym komfortem nie powinien nas niepokoić.

Żelazo a leki na nadkwaśność

Niektóre kobiety w ciąży od czasu do czasu stosują leki zobojętniające w postaci tabletek do ssania. Leki na nadkwaśność mogą zmniejszyć skuteczność suplementacji, dlatego też żelazo powinno być przyjmowane dwie godziny przez lub kilka godzin po spożyciu leków zobojętniających kwas żołądkowy.

Nie suplementuj żelaza z preparatów wielowitaminowych!

WAŻNA WSKAZÓWKA! Jeśli zależy nam na szybkim przywróceniu odpowiedniego rezerwuaru tego biopierwiastka w organizmie, nie suplementujmy go z preparatów wielowitaminowych. Obecne w takich suplementach mangan, wapń i cynk obniżają wchłanianie żelaza. Jeśli stosujesz wielowitaminowy suplement dedykowany kobietom w ciąży – najlepiej rozdziel w ciągu dnia suplementację żelaza i ww. witamin.

 

Oceń to:
| Liczba ocen: 5 Średnia: 4

Zapytaj lub skomentuj:

Napisz komentarz
Podaj swoje imię