Czy to wrzody żołądka? Objawy, przyczyny i sposoby leczenia choroby wrzodowej

Choć choroba wrzodowa przez wiele lat była kojarzona głównie ze stresem i niewłaściwą dietą, dziś wiadomo, że jej rozwój jest wynikiem złożonych procesów biologicznych, zachodzących w obrębie przewodu pokarmowego. Zrozumienie mechanizmu powstawania wrzodów ma kluczowe znaczenie zarówno dla skutecznego leczenia, jak i dla zapobiegania nawrotom choroby. W artykule wyjaśniamy, jak dochodzi do powstawania wrzodów żołądka i dwunastnicy, jakie czynniki zwiększają ryzyko ich rozwoju oraz jak można je ograniczać. Przedstawiamy również najważniejsze zasady postępowania podczas leczenia, które wspierają gojenie śluzówki i pomagają uniknąć powikłań.

Czym jest wrzód trawienny?

Błona śluzowa przewodu pokarmowego jest wyposażona w szereg mechanizmów ochronnych, które na co dzień zabezpieczają ją przed szkodliwym działaniem kwasu żołądkowego i enzymów trawiennych. Gdy jednak naturalna bariera ochronna ulega osłabieniu, niekorzystne czynniki mogą zacząć uszkadzać ścianę żołądka lub dwunastnicy. W konsekwencji dochodzi do powstania wrzodu, czyli ubytku błony śluzowej, który może penetrować głęboko, aż do blaszki mięśniowej śluzówki. Charakterystyczną cechą takiej zmiany jest martwica skrzepowa oraz towarzyszący jej naciek zapalny w otaczających tkankach. Wrzody najczęściej powstają w:

• żołądku,
• opuszce dwunastnicy.

Dużo rzadziej zlokalizowane są na pętli dwunastnicy lub w dolnej części przełyku.

Skąd się biorą wrzody trawienne?

Aby błona śluzowa żołądka i dwunastnicy mogła skutecznie chronić tkanki przed działaniem kwasu żołądkowego i enzymów trawiennych, konieczne jest zachowanie sprawnie funkcjonujących mechanizmów obronnych. Kluczową rolę odgrywają tu prostaglandyny – związki odpowiedzialne za stymulowanie wydzielania ochronnego śluzu i wodorowęglanów, które tworzą na powierzchni śluzówki barierę ochronną zabezpieczającą przed uszkodzeniem. Prostaglandyny dbają również o prawidłowe ukrwienie błony śluzowej, zapewniając jej komórkom odpowiednie odżywienie i zdolność do regeneracji. Dodatkowo ograniczają one nadmierne wydzielanie kwasu solnego.

Jednocześnie sam kwas solny jest niezbędny w procesie trawienia, dlatego jego produkcja musi pozostawać pod ścisłą kontrolą organizmu. Wydzielanie kwasu żołądkowego regulują hormony i neuroprzekaźniki, takie jak gastryna, histamina oraz acetylocholina, które pobudzają jego produkcję. Przeciwnie działa somatostatyna, której zadaniem jest hamowanie wydzielania kwasu.

Zdrowie żołądka i dwunastnicy zależy od zachowania równowagi pomiędzy czynnikami agresywnymi a mechanizmami ochronnymi błony śluzowej. Gdy równowaga ta zostaje zaburzona, wzrasta ryzyko uszkodzenia śluzówki i rozwoju choroby wrzodowej.

Czynniki wywołujące wrzody trawienne

1. Infekcja bakterią Helicobacter pylori. Bakteria ta kolonizuje błonę śluzową żołądka, wywołując przewlekły stan zapalny i osłabiając jej naturalne mechanizmy obronne. Dzięki produkcji ureazy wytwarza wokół siebie zasadowe środowisko, które umożliwia jej przetrwanie w kwaśnej treści żołądkowej. Jednocześnie zaburza ono regulację wydzielania gastryny, prowadząc do zwiększonej produkcji kwasu solnego. Powstały nadmiar kwasu, w połączeniu z uszkodzeniem błony śluzowej przez proces zapalny oraz toksyczne produkty metabolizmu bakterii, sprzyja powstawaniu wrzodów. Dziś wiemy, że około 70% wrzodów żołądka i 75–90% wrzodów dwunastnicy wynika z zakażenia tą bakterią.
2. Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych z grupy NLPZ. To jeden z najpoważniejszych czynników ryzyka rozwoju choroby wrzodowej. Leki te hamują aktywność enzymu cyklooksygenazy typu 1 (COX-1), co prowadzi do upośledzenia syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za ochronę błony śluzowej żołądka. W efekcie spada wydzielanie ochronnego śluzu i wodorowęglanów, pogarsza się ukrwienie śluzówki, a jej zdolność do regeneracji ulega osłabieniu. Dodatkowo niektóre NLPZ hamują działanie płytek krwi, zwiększając ryzyko krwawienia z już istniejących uszkodzeń błony śluzowej. Do przykładowych leków z tej grupy należą m.in. ibuprofen, ketoprofen czy kwas acetylosalicylowy. Niestety są one łatwo dostępne bez recepty i z tego powodu często stosowane w leczeniu bólu. Można je kupić praktycznie w każdym sklepie, gdzie nie sposób uzyskać fachowej informacji o skutkach ubocznych.
3. Przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów. Może ono osłabiać naturalne mechanizmy obronne błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Leki te hamują aktywność fosfolipazy A₂, a tym samym ograniczają syntezę prostaglandyn odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowej ochrony śluzówki. W rezultacie zmniejsza się wydzielanie ochronnego śluzu i wodorowęglanów, pogarsza się ukrwienie błony śluzowej oraz spada jej zdolność do regeneracji. Glikokortykosteroidy dodatkowo spowalniają procesy gojenia istniejących uszkodzeń i mogą zwiększać podatność tkanek na działanie czynników drażniących. Ryzyko rozwoju choroby wrzodowej jest szczególnie wysokie, gdy leki te są stosowane jednocześnie z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), ponieważ wpływają one na siebie wzajemnie, nasilając niekorzystne działanie na błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Rzadsze czynniki wywołujące wrzody

1. Inne leki zwiększające ryzyko choroby wrzodowej i krwawień z przewodu pokarmowego – choć ich działanie wrzodotwórcze jest zwykle słabsze niż w przypadku NLPZ, niektóre preparaty mogą uszkadzać błonę śluzową lub utrudniać gojenie już istniejących zmian. Należą do nich między innymi:

• Leki przeciwpłytkowe (np. klopidogrel) oraz leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna, apiksaban, rywaroksaban) – same rzadko prowadzą do powstawania wrzodów, jednak zwiększają ryzyko krwawienia z istniejących już uszkodzeń błony śluzowej i mogą nasilać powikłania choroby wrzodowej.
• Bisfosfoniany stosowane w leczeniu osteoporozy (np. alendronian) – mogą działać drażniąco na błonę śluzową górnego odcinka przewodu pokarmowego, szczególnie jeśli nie są przyjmowane zgodnie z zaleceniami. Prowadzi to do miejscowego uszkodzenia śluzówki i powstawania nadżerek lub owrzodzeń.
• Leki cytostatyczne i niektóre terapie przeciwnowotworowe – hamują podział komórkowy, przez co upośledzają regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego. Dodatkowo mogą wywoływać stan zapalny i zwiększać podatność śluzówki na uszkodzenia.
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) stosowane w leczeniu depresji – mogą zaburzać funkcję płytek krwi i zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, zwłaszcza gdy są stosowane równocześnie z NLPZ lub lekami przeciwkrzepliwymi.
• Chlorek potasu oraz niektóre preparaty żelaza – mogą powodować miejscowe podrażnienie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, prowadząc do powstawania nadżerek, a w rzadkich przypadkach także owrzodzeń.

2. Palenie tytoniu – substancje zawarte w dymie tytoniowym, w tym nikotyna, negatywnie wpływają na funkcjonowanie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Powodują zwężenie naczyń krwionośnych i ograniczenie przepływu krwi przez śluzówkę, co pogarsza jej odżywienie oraz zdolność do regeneracji. Jednocześnie zmniejszają wydzielanie ochronnego śluzu i wodorowęglanów, osłabiając naturalną barierę zabezpieczającą przed działaniem kwasu żołądkowego. Palenie może także nasilać wydzielanie kwasu solnego oraz opóźniać gojenie już istniejących wrzodów, zwiększając ryzyko nawrotów choroby i wystąpienia jej powikłań.
3. Nadużywanie alkoholu – alkohol działa drażniąco na błonę śluzową żołądka i może zaburzać jej naturalne mechanizmy ochronne. Uszkadza warstwę śluzu pokrywającą ścianę żołądka, zwiększa przepuszczalność błony śluzowej dla kwasu solnego oraz nasila procesy zapalne. Ponadto pogarsza ukrwienie tkanek i spowalnia regenerację komórek nabłonka. Regularne spożywanie dużych ilości alkoholu sprzyja powstawaniu nadżerek i uszkodzeniom śluzówki, a także utrudnia gojenie już istniejących wrzodów, zwiększając ryzyko krwawień i innych powikłań choroby wrzodowej.
4. Zespół Zollingera-Ellisona – niezwykle rzadka przyczyna choroby wrzodowej, wynikająca z obecności guza neuroendokrynnego (gastrinoma), który najczęściej lokalizuje się w trzustce lub dwunastnicy. Guz ten wydziela nadmierne ilości gastryny, co prowadzi do niekontrolowanego pobudzenia komórek okładzinowych żołądka i znacznego wzrostu wydzielania kwasu solnego. W efekcie dochodzi do silnej hipersekrecji kwasu. Nadmierne jego wydzielanie przekracza zdolności ochronne błony śluzowej i sprzyja powstawaniu mnogich, często nawracających i trudnych do leczenia wrzodów żołądka oraz dwunastnicy.
5. Silny stres (tzw. wrzody stresowe) – u pacjentów w ciężkim stanie ogólnym, np. po rozległych urazach, oparzeniach, w przebiegu sepsy, wstrząsu lub podczas długotrwałej hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii, może dojść do powstawania ostrych owrzodzeń błony śluzowej żołądka. Mechanizm ich powstawania związany jest przede wszystkim z gwałtownym ograniczeniem przepływu krwi przez przewód pokarmowy. W sytuacji zagrożenia życia organizm „przekierowuje” krew do najważniejszych narządów, takich jak mózg czy serce, co prowadzi do skurczu naczyń w obrębie żołądka i niedokrwienia jego błony śluzowej. Niedostateczne ukrwienie osłabia naturalne mechanizmy obronne, utrudnia regenerację tkanek i sprawia, że śluzówka staje się szczególnie podatna na działanie kwasu żołądkowego, co może prowadzić do powstawania nadżerek i wrzodów.
6. Inne ciężkie choroby i stany sprzyjające powstawaniu wrzodów – owrzodzenia żołądka i dwunastnicy mogą rozwijać się również w przebiegu poważnych chorób narządowych i ogólnoustrojowych. Do najważniejszych należą niewydolność krążenia (np. zaawansowana niewydolność serca), niewydolność oddechowa wymagająca wentylacji mechanicznej, ciężkie urazy wielonarządowe oraz rozległe zabiegi operacyjne. Wrzody mogą pojawiać się także u pacjentów z ciężkimi chorobami neurologicznymi, takimi jak urazy mózgu czy udary, które zaburzają regulację autonomicznego układu nerwowego i nasilają wydzielanie kwasu żołądkowego. Do czynników ryzyka zalicza się również ciężką niewydolność wątroby lub nerek, choroby nowotworowe w stadium zaawansowanym oraz stany wyniszczenia organizmu. Wspólnym mianownikiem dla tych schorzeń jest zaburzenie równowagi między ochroną błony śluzowej a agresywnym działaniem kwasu żołądkowego, wynikające zarówno z niedokrwienia tkanek, jak i ogólnego osłabienia procesów regeneracyjnych.
7. Choroba Leśniowskiego-Crohna – jest przewlekłą chorobą zapalną przewodu pokarmowego, która może w niektórych przypadkach obejmować także żołądek i dwunastnicę. U podstaw schorzenia leży nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego, prowadząca do przewlekłego stanu zapalnego i stopniowego uszkadzania ściany przewodu pokarmowego. Utrzymujący się proces zapalny osłabia naturalną barierę ochronną błony śluzowej, zaburza jej regenerację i sprzyja powstawaniu nadżerek oraz owrzodzeń. W odróżnieniu od typowej choroby wrzodowej zmiany w chorobie Crohna mogą mieć bardziej rozległy i wieloogniskowy charakter. Częściej też nawracają, a ich gojenie bywa trudniejsze.

Zajrzyj też tutaj: Dwunastnica, trzustka, wątroba – zadania i funkcje w procesie trawienia.

Objawy choroby wrzodowej

Przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany. Należy podkreślić, że u około 70% pacjentów choroba wrzodowa ma przebieg skąpoobjawowy, a u niektórych całkowicie bezobjawowy. To sprawia, że często rozpoznaje się ją dopiero w momencie wystąpienia powikłań, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego lub perforacja.

Jeżeli objawy się pojawiają, mają często charakter niespecyficzny. Najczęściej występuje ból w nadbrzuszu, którego lokalizacja i związek z posiłkami są zależne od umiejscowienia wrzodu. W przypadku wrzodów dwunastnicy ból typowo pojawia się na czczo, w nocy (między 23:00 a 2:00) lub kilka godzin po jedzeniu i często ustępuje po spożyciu posiłku lub leków zobojętniających kwas żołądkowy. Natomiast wrzody żołądka częściej powodują ból nasilający się po jedzeniu.

Do innych możliwych objawów należą uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, nudności, zgaga oraz sporadycznie wymioty. Szczególnie niepokojące są tzw. objawy alarmowe, takie jak smoliste stolce, krwawe wymioty, niezamierzona utrata masy ciała czy narastająca niedokrwistość, które mogą świadczyć o powikłaniach choroby i wymagają pilnej diagnostyki.

Jak się diagnozuje chorobę wrzodową?

Jeżeli ktoś się zgłasza do lekarza tylko z bólem żołądka lub nadbrzusza, a przyczyna nie jest jeszcze znana, diagnostyka zwykle przebiega wieloetapowo. Pierwszym krokiem będzie bardzo dokładny wywiad lekarski. Lekarz będzie chciał ustalić:

• gdzie dokładnie boli,
• od kiedy występują dolegliwości,
• czy ból pojawia się przed jedzeniem, po jedzeniu czy w nocy,
• czy występują zgaga, odbijania, nudności lub wymioty,
• czy są problemy z połykaniem,
• czy doszło do utraty masy ciała,
• jakie leki są przyjmowane (ze szczególnym uwzględnieniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. ibuprofen, ketoprofen, naproksen),
• czy występują smoliste stolce lub ślady krwi.

Lekarz może także zlecić badania, takie jak:

• morfologia krwi (ocena niedokrwistości przy przewlekłym krwawieniu),
• poziom żelaza i ferrytyny,
• badanie kału na krew utajoną,
• podstawowe badania biochemiczne.

Ponadto, jeśli u pacjenta spełniony jest którykolwiek z poniższych warunków, zwykle wskazane jest szybkie wykonanie badania endoskopowego (gastroskopii):

• wiek powyżej 50–60 lat z nowymi dolegliwościami,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• niedokrwistość,
• krwawienia z przewodu pokarmowego,
• trudności w połykaniu,
• nawracające wymioty (zwłaszcza krwiste),
• nagły, bardzo silny ból brzucha,
• omdlenia lub znaczne osłabienie,
• dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka żołądka.

To właśnie w czasie wykonywania gastroskopii można potwierdzić lub wykluczyć obecność wrzodów. Podczas badania można także rozpoznać zapalenie błony śluzowej żołądka, wykryć refluks, pobrać wycinki do badania histopatologicznego (do oceny, czy wrzód jest łagodny czy nowotworowy) oraz wykonać test na obecność infekcji Helicobacter pylori.

Dlaczego wczesne wykrycie wrzodów trawiennych jest ważne?

Wczesne wykrycie wrzodów żołądka i dwunastnicy jest ważne przede wszystkim dlatego, że pozwala zapobiec poważnym powikłaniom oraz szybciej usunąć przyczynę choroby. Szybka diagnostyka i wdrożenie leczenia ma na celu:

1. Zapobieganie krwawieniom – wrzód może stopniowo uszkadzać ścianę żołądka lub dwunastnicy i naruszyć naczynie krwionośne. Może to prowadzić do przewlekłej utraty krwi i w konsekwencji do pojawienia się niedokrwistości opornej na standardowe leczenie. Objawem alarmowym, który wymaga pilnej interwencji medycznej jest pojawienie się „fusowatych” wymiotów i smolistych, a nawet krwistych stolców. Są one bowiem wynikiem groźnego obfitego krwawienia w przewodzie pokarmowym.
2. Zmniejszenie ryzyka perforacji – nieleczony wrzód może przebić całą ścianę żołądka lub dwunastnicy (tzw. perforacja). Jest to stan nagły, powodujący bardzo silny, gwałtowny ból brzucha. Treść układu pokarmowego, czyli resztki pokarmu, kwas solny i enzymy trawienne oraz bakterie, dostają się do otrzewnej, powodując zagrażające życiu zapalenie. Objawia się to początkowo nudnościami, wymiotami, zatrzymaniem gazów i stolca. Następnie pojawia się gorączka, przyspieszone tętno, zimne poty i bladość skóry. W tym wypadku konieczna jest pilna operacja.
3. Uniknięcie zwężenia przewodu pokarmowego – przewlekłe gojenie i nawracanie wrzodów może prowadzić do bliznowacenia i zwężenia okolicy odźwiernika (wyjścia z żołądka), co skutkuje trudnościami w opróżnianiu żołądka. Objawia się to uczuciem pełności nawet po niewielkich posiłkach, które może wywoływać nudności, a nawet obfite wymioty. Stan ten może się cofnąć w trakcie terapii przeciwwrzodowej. Jeśli jednak zwężenie się utrwali, konieczne może się stać przeprowadzenie endoskopowego poszerzania kanału, a nawet leczenie operacyjne.
4. Skuteczne leczenie zakażenia H. pylori – u wielu chorych przyczyną wrzodów jest bakteria Helicobacter pylori. Wczesne rozpoznanie pozwala zastosować odpowiednie leczenie antybiotykami, aby zmniejszyć ryzyko nawrotów wrzodów i dalszych uszkodzeń błony śluzowej żołądka.
5. Wykluczenie nowotworu żołądka – niektóre objawy wrzodu (ból nadbrzusza, utrata masy ciała, nudności) mogą przypominać objawy raka żołądka. Dlatego podczas gastroskopii lekarz może pobrać wycinki do badania histopatologicznego. Szczególnie ważne jest to przy wrzodach żołądka, ponieważ część zmian może wyglądać podobnie do zmian nowotworowych.
6. Poprawa jakości życia – wczesne leczenie często prowadzi do ustąpienia bólu, poprawy apetytu, lepszego snu (zwłaszcza, gdy ból występuje nocą) oraz zmniejszenia ryzyka nawrotów.

Leczenie wrzodów żołądka

Aby skutecznie leczyć wrzody żołądka, warto połączyć terapię lekową ze zmianami wspierającymi zdrowie przewodu pokarmowego.

Leczenie farmakologiczne

Leczenie wrzodów żołądka zależy od ich przyczyny, ale najczęściej opiera się na zmniejszeniu wydzielania kwasu żołądkowego oraz usunięciu czynników, które doprowadziły do powstania wrzodu.

Przede wszystkim stosuje się leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego, dzięki czemu wrzód może się zagoić. Podstawą leczenia są inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak np. omeprazol, pantoprazol, esomeprazol czy lanzoprazol. Leczenie trwa zwykle od 4 do 8 tygodni, czasem dłużej. Drugą grupę leków o podobnym działaniu stanowią tzw. H2-blokery czyli np. famotydyna czy ranitydyna. Jednak ich skuteczność jest mniejsza niż leków IPP.

Jeżeli stwierdzono zakażenie bakterią Helicobacter pylori, to konieczne jest leczenie skojarzone. Terapia polega na jednoczesnym stosowaniu inhibitorów pompy protonowej i celowanej antybiotykoterapii. Schemat leczenia dobiera lekarz zgodnie z aktualnymi zaleceniami i lokalną opornością bakterii na antybiotyki. Skuteczność eradykacji bakterii sprawdzana jest po 4 tygodniach od zakończenia terapii antybakteryjnej. Jeśli okaże się ona nieskuteczna, terapia będzie powtórzona z innym zestawem antybiotyków. Jeśli w czasie diagnostyki stwierdzono krwawienie z wrzodów, leki z grupy IPP stosuje się dłużej (od 8 do 12 tygodni w przypadku krwawienia z wrzodu żołądka i od 4 do 8 tygodni w przypadku krwawienia wrzodu dwunastnicy).

Leczenie niefarmakologiczne

Ważnym elementem terapii są nie tylko leki, ale także odpowiednie zmiany w codziennym życiu.

Zalecenia dietetyczne

Współczesne zalecenia żywieniowe dla osób z chorobą wrzodową nie są już tak rygorystyczne jak kiedyś. Obecnie podkreśla się przede wszystkim znaczenie indywidualnej tolerancji pokarmów. Nie ma jednej uniwersalnej diety odpowiedniej dla wszystkich chorych. Warto ograniczać przede wszystkim te produkty i napoje, które nasilają dolegliwości.

U wielu osób objawy mogą się potęgować po spożyciu dużych ilości kawy, zwłaszcza na czczo. Część chorych nie toleruje bardzo tłustych potraw, ostrych przypraw, napojów energetycznych czy gazowanych. Niekorzystny wpływ mogą mieć również bardzo gorące posiłki i napoje.

Zwykle dobrze tolerowane są produkty lekkostrawne, takie jak gotowane warzywa, ryż, kasze, płatki owsiane, banany, chude mięso, jaja oraz fermentowane produkty mleczne, np. jogurty i kefiry. Korzystnym wyborem są także łagodne zupy, przygotowane na bazie warzyw lub chudego mięsa.

Coraz więcej badań wskazuje na to, że dieta bogata w warzywa, błonnik pokarmowy oraz produkty fermentowane może wspierać zdrowie przewodu pokarmowego i proces gojenia błony śluzowej. Ważne jest również dostarczanie odpowiedniej ilości białka, które odgrywa istotną rolę w regeneracji tkanek.

Oprócz doboru odpowiednich produktów znaczenie mają także codzienne nawyki żywieniowe. Osobom z chorobą wrzodową zaleca się spożywanie mniejszych, ale regularnych posiłków, unikanie przejadania się oraz jedzenia w pośpiechu. Warto również dokładnie przeżuwać pokarm i powstrzymać się od kładzenia bezpośrednio po posiłku.

Unikanie czynników niszczących śluzówkę żołądka

Istotnym elementem leczenia choroby wrzodowej jest całkowite zaprzestanie palenia tytoniu oraz ograniczenie spożywania alkoholu lub rezygnacja z niego. Czynniki te mogą nie tylko nasilać dolegliwości, lecz także utrudniać gojenie się błony śluzowej żołądka i zwiększać ryzyko nawrotów choroby.

Kwestia stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jest bardziej złożona. Osoby przyjmujące takie preparaty sporadycznie zwykle mogą bez większych trudności z nich zrezygnować lub zastąpić je innymi metodami łagodzenia bólu. Trudniej będzie pacjentom wymagającym długotrwałej terapii przeciwbólowej (na przykład z powodu chorób przewlekłych). W takich przypadkach lekarz indywidualnie dobiera leczenie, uwzględniając zarówno skuteczność przeciwbólową, jak i bezpieczeństwo przewodu pokarmowego. Może to obejmować zastosowanie alternatywnych leków przeciwbólowych (np. paracetamolu lub wybiórczych inhibitorów COX-2) oraz włączenie leczenia osłonowego, najczęściej z wykorzystaniem inhibitorów pompy protonowej.

Warto pamiętać, że inhibitory pompy protonowej skutecznie chronią żołądek przed szkodliwym działaniem NLPZ, jednak ich działanie ochronne nie obejmuje w takim samym stopniu jelit. Dlatego u osób przewlekle stosujących NLPZ zwraca się uwagę na monitorowanie stanu całego przewodu pokarmowego oraz dbanie o zdrowe nawyki żywieniowe. Niektóre badania sugerują również, że odpowiednio dobrane probiotyki mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie jelit w trakcie równoczesnego leczenia lekami NLPZ i IPP.

Dodatkowym wsparciem mogą być preparaty ziołowe tradycyjnie wykorzystywane w łagodzeniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (np. ziołowa mieszanka Cemmunix Herbal), jednak ich stosowanie nie powinno zastępować leczenia zaleconego przez lekarza.

Leczenie operacyjne

Dzięki zastosowaniu inhibitorów pompy protonowej oraz leczenia eliminującego Helicobacter pylori większość wrzodów można obecnie skutecznie leczyć zachowawczo. Interwencja chirurgiczna jest potrzebna jedynie w sytuacjach wystąpienia poważnych powikłań, takich jak obfite krwawienie, perforacja wrzodu lub zwężenie odźwiernika.

Podsumowanie

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy jest dobrze opisana i zbadana. W większości przypadków można ją skutecznie leczyć dzięki nowoczesnym lekom, takim jak inhibitory pompy protonowej oraz terapia zakażenia Helicobacter pylori. Wczesne rozpoznanie ma duże znaczenie, ponieważ pozwala uniknąć powikłań, takich jak krwawienie czy perforacja. Oprócz leczenia farmakologicznego ważną rolę odgrywa także styl życia i dieta, które mogą wspierać proces gojenia i zmniejszać nasilenie objawów.

1. Sharma RP, Nathani RR. Gastric Ulcer. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537128/.
2. Malik TF, Gnanapandithan K, Singh K. Peptic Ulcer Disease. [Updated 2023 Jun 5]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534792/.
3. Vakil N. Peptic Ulcer Disease: A Review. JAMA. 2024 Dec 3;332(21):1832-1842. doi: 10.1001/jama.2024.19094. PMID: 39466269.
4. Kavitt RT, Lipowska AM, Anyane-Yeboa A, Gralnek IM. Diagnosis and Treatment of Peptic Ulcer Disease. Am J Med. 2019 Apr;132(4):447-456. doi: 10.1016/j.amjmed.2018.12.009. Epub 2019 Jan 3. PMID: 30611829.
5. Mousavi T, Nikfar S, Abdollahi M. The pharmacotherapeutic management of duodenal and gastric ulcers. Expert Opin Pharmacother. 2022 Jan;23(1):63-89. doi: 10.1080/14656566.2021.1959914. Epub 2021 Aug 26. PMID: 34435515.