Prawdziwy tran towarzyszy nam od pokoleń. Jego charakterystyczny smak pamiętają nawet nasi dziadkowie, kiedy spożywali go prosto z metalowej kanki, chochli lub łyżki. Dzisiaj możemy przyjmować tran w bardziej akceptowanych formach np. kapsułkach. Co sprawia, że tran gości w naszych domach od tylu lat?

Ojczyzną tranu jest Norwegia, gdzie jest otrzymywany przeszło od dziesięciu wieków. Początkowo nie wykorzystywano go w lecznictwie, lecz w budownictwie i garbarstwie. Prozdrowotną aktywność tranu zaczęto doceniać dopiero w XIX wieku, kiedy to opracowano recepturę umożliwiającą jego lecznicze wykorzystanie.

Co to znaczy “prawdziwy tran”?

Prawdziwy tran jest pozyskiwany z wątroby dorsza atlantyckiego (Gadus morrhua) lub innych ryb z rodziny dorszowatych. Łowiska tego gatunku występują najczęściej na Morzu Norweskim. O właściwościach prozdrowotnych tranu decyduje jego niepowtarzalny skład. Opiera się on na:

  1. kwasach omega-3– dokozahesaenowym (DHA) i eikozapentaenowym (EPA). Kwasy te pełnią w organizmie szereg ważnych funkcji. Przede wszystkim są składnikiem budulcowym błon komórkowych, wydłużają życie komórek oraz regulują gospodarkę lipidową w organizmie. Badania naukowe potwierdziły również, że kwasy DHA i EPA zmniejszają stężenie trójglicerydów (hamując ich syntezę w jelitach i wątrobie) oraz działają przeciwzapalnie. Regulują również uwalnianie tlenku azotu, dzięki czemu rozkurczają naczynia i zmniejszają ciśnienie krwi. Miejscem aktywności kwasów omega poza układem krwionośnym jest układ nerwowy (biorą udział w syntezie serotoniny i dopaminy), układ immunologiczny oraz rozrodczy (kwasy omega zidentyfikowane w wici plemnika).
  2. kwasach omega-6, które podobnie jak kwasy DHA i EPA budują błony komórkowe, biorą udział w syntezie cholesterolu, nasilają procesy regeneracyjne oraz wpływają korzystnie na czynność narządów kardynalnych (wątroby i nerek). W tranie znajduje się ich nieznaczna ilość. Nadmiar kwasów omega-6 działa prozapalnie i może nasilać procesy nowotworowe – dlatego ważne jest, by w diecie uwzględniać obie rodziny kwasów, ale w odpowiednich proporcjach.
  3. kwasach tłuszczowych nasyconych – w tranie jest ich bardzo niewiele i pełnią rolę nośnika witamin. W organizmie pełnią jednak wiele ważnych funkcji m.in. budują tkankę podskórną oraz chronią narządy wewnętrzne przed uszkodzeniami. Specjaliści zalecają zmniejszenie spożycia tych tłuszczy z powodu większego ryzyka zachorowań na choroby sercowo-naczyniowe. Nie oznacza to jednak, że mamy je zupełnie eliminować z diety!
  4. witaminie A, która jest niezbędna w procesie widzenia i działa ochronnie na nabłonek skóry i błon śluzowych. Witamina A bierze udział w procesach immunologicznych oraz pełni rolę ochronną przed działaniem wolnych rodników.
  5. witaminie D, która odpowiada za właściwą mineralizację kości oraz prawidłowe przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Badania nad witaminą D przypisują jej również aktywność przeciwnowotworową wobec nowotworów u kobiet w wieku okołomenopauzalnym oraz modulację postępu stwardnienia rozsianego.

Nieznane dotąd właściwości kwasów omega-3

Dziewięć dotychczas przeprowadzonych badań potwierdziło, że przyjmowanie ponad 300 mg kwasu DHA dziennie może łagodzić objawy ADHD u dzieci.

W kilku badaniach okazało się, że suplementacja kwasami omega-3 jest równie skuteczna w zmniejszaniu depresji, co syntetyczna fluoksetyna. Grupą badaną były jednak tylko pacjenci w ciężkim stanie i potwierdzenie tej śmiałej tezy wymaga dalszych badań.

Suplementacja kwasów omega-3 może wpływać pozytywnie na wartości ciśnienia krwi, ale tylko u osób z nadciśnieniem. W przypadku osób z normalnym parametrami nie obserwuje się takiego zjawiska.

Kwasy omega w wysokiej dawce – powyżej 900 mg wpływają pozytywnie na procesy poznawcze u osób z starszych z demencją.

Kilka obiecujących wyników przyniosły badania nad osobami suplementującymi kwasy omega-3, cierpiącymi na toczeń. Co ciekawe korzystny wpływ na objawy tocznia obserwowano w przypadku niższych dawek kwasów omega-3.

Jeśli nie tran, to co?

Bogatym źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) są tłuste ryby morskie. Zgodnie z aktualną piramidą żywienia powinniśmy ograniczać spożycie czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych na korzyść chudego mięsa i ryb. Warto zauważyć, że odsetek zachorowań na choroby cywilizacyjne wśród mieszkańców krajów skandynawskich jest bardzo niski. Przyczyną tego jest dieta oparta właśnie na jedzeniu zdrowych, surowych ryb – w tym dorsza.

Niestety w Polsce spożycie ryb utrzymuje się nadal na niskim poziomie. Zjadamy średnio 12 kg ryb i owoców morza rocznie, podczas gdy statystyczny Norweg i Portugalczyk ok. 50 kg ryb, a obywatel Państwa Środka ponad 40 kilogramów.

Kwasy tłuszczowe omega-3 są kwasami nienasyconymi szybko ulegającymi procesowi utleniania pod wpływem światła, powietrza oraz wysokiej temperatury. Smażony dorsz zawiera bardzo znikomą ilość kwasów omega.

Obecność wysoko-przetworzonej żywności i szybkie tempo życia sprawia, że podaż kwasów NNKT nie jest na zadowalającym poziomie. Pomimo bardzo dobrych właściwości surowce roślinne – zimnotłoczone oleje nie są najlepszym substytutem tranu – biorąc pod uwagę zawartość kwasów omega-3. Zawierają bowiem również inne kwasy tłuszczowe w zupełnie innych proporcjach.

WAŻNE: Większość olejów roślinnych zawiera kwas linolenowy (ALA), który należy co prawda do rodziny kwasów omega-3, ale musi ulec metabolizmowi do kwasów EPA i DHA. Niestety większość zasobów ALA jest zużywana jako surowiec energetyczny i tylko niewielki odsetek ulega przekształceniom do kwasów EPA i DHA.

Potencjalnie dobrym źródłem kwasów omega-3 są również algi morskie – jednak ze względu na wysokie koszty pozyskiwania – nadal są poza zasięgiem wielu pacjentów.

Jak wybrać dobry tran?

Niestety w ostatnich miesiącach tran stał się przedmiotem internetowego hejtu. Wszystko za sprawą krzywdzącego artykułu, który ujawniał skandaliczne warunki pozyskiwania surowca w niektórych hodowlach. Pisaliśmy o tym w artykule: Tran, jaki wybrać i czym kierować się przy wyborze?

Rykoszetem oberwało się jednak również rzetelnym producentom, którzy przykładają dużą wagę do jakości surowca.

Kryteria, którymi powinien wyróżniać się dobrej jakości tran:

  1. pozyskiwany z wątroby ryb dorszowatych przez małe rodzime firmy,
  2. nie mający zjełczałego, kwaśnego smaku,
  3. zamykany w butelce z ciemnego szkła, które chroni wrażliwe kwasy przed utlenianiem,
  4. badany na zawartość metali ciężkich, dzięki czemu spełnia surowe normy fizykochemiczne,
  5. ma krótką datę ważności.

Od redakcji

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria i to, że sami go stosujemy, możemy z pełną odpowiedzialnością zarekomendować Wam nasz polski tran GAL.

 

Bibliografia:

[1] Hamazaki T, et al. Anti-stress effects of DHA. Biofactors. (2000)

[2] Serum Phospholipid Docosahexaenonic Acid Is Associated with Cognitive Functioning during Middle Adulthood.

[3] Frangou S, Lewis M, McCrone P. Efficacy of ethyl-eicosapentaenoic acid in bipolar depression: randomised double-blind placebo-controlled study. Br J Psychiatry. (2006)

[4] Huang TL, et al. Benefits of fatty fish on dementia risk are stronger for those without APOE epsilon4. Neurology. (2005)

[5] Boberg M, et al. Supplementation with n-3 fatty acids reduces triglycerides but increases PAI-1 in non-insulin-dependent diabetes mellitus. Eur J Clin Invest. (1992)

Oceń to:
| Liczba ocen: 2 Średnia: 5

4 KOMENTARZE

    • Napisaliśmy do firmy GAL, żeby dali oficjalną odpowiedź co do pochodzenia tranu. Tak odpisali: “Tran norweski otrzymywany jest głównie z wątroby dorsza atlantyckiego (Gadus morhua L.) oraz z innych gatunków z rodziny dorszowatych (Gadidae).
      Są one pozyskiwane z obszaru wód północnych oraz północno-zachodnich Norwegii.
      Badania na zawartość metali ciężkich są regularnie zlecane przez naszą firmę laboratoriom zewnętrznym.
      Ponadto kontrole Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych potwierdzają spełnianie przez nasz preparat wymagań w tym zakresie.
      Zachęcamy do zapoznania się z wynikami, które zostały udostępnione na naszej stronie internetowej (://www.gal.com.pl/…/trany-gal-wolne-od-metali-ciezkich…)”.

Zapytaj lub skomentuj:

Napisz komentarz
Podaj swoje imię