Czym jest substancja będąca ostatnio tematem wielu dyskusji i rozmów? Dlaczego budzi on tyle kontrowersji i obaw?

Oceń to:
| Liczba ocen: 0 Średnia: 0

Gluten to mieszanina białek roślinnych, występująca w ziarnach zbóż jak jęczmień, pszenica czy żyto. Należy jednak pamiętać, że nie tylko produkty zbożowe zawierają gluten!

Istnieje bowiem szereg artykułów spożywczych, które na pierwszy rzut oka wydają się bezglutenowe, w rzeczywistości jednak procesy produkcyjne spowodowały, że również w ich składzie znajdziemy tę substancję. Są to min: wędliny, nabiał, słodycze czy piwo.

Nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna organizmu na gluten zawarty w pożywieniu może być przyczyną min. celiakii (choroby trzewnej) i alergii. Obecnie wiele uwagi przywiązuje się również do związku glutenu i innych chorób autoimmunologicznych, jak na przykład cukrzyca typu 1.

Co to jest celiakia?

Celiakia to trwająca całe życie choroba autoimmunologiczna* o podłożu genetycznym. U osób predysponowanych występuje nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na gluten zawarty w pożywieniu.

Radioklinika | gluten szkodzi jelitom

Dochodzi do zaniku kosmków jelita cienkiego -niewielkich wypustek błony śluzowej, które są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. Powstające w ten sposób zaburzenia wchłaniania i niedobory składników odżywczych, w konsekwencji prowadzą do wystąpienia różnorodnych objawów klinicznych. Szeroki wachlarz dolegliwości, często nietypowych może sprawić problemy w zdiagnozowaniu tej choroby.

Jakie objawy powinny nas zaniepokoić?

Od typowych dolegliwości ze strony układu pokarmowego jak biegunka wymioty, utrata masy ciała poprzez zaburzenia wzrostu, zaburzenia miesiączkowania aż do stanów depresyjnych czy zaburzeń neurologicznych!

Wykonując już podstawowe badania laboratoryjne, można zaobserwować anemię, która jest częstym objawem choroby u dorosłych, obniżenie stężenia żelaza, wapnia, czy witaminy D. Kryterium rozpoznania celiakii stanowią badania serologiczne tj. badanie poziomu autoprzeciwciał i stwierdzenie typowych zmian histopatologicznych w biopsji jelita cienkiego.

Choroba może ujawnić się w każdym wieku. Dużym błędem jest opinia, że celiakia dotyczy wyłącznie dzieci, w praktyce diagnoza ta dotyczyć może również np. pacjentów 70- letnich. Jedyną skuteczną formą leczenia tej jednostki chorobowej jest prowadzenie do końca życia ścisłej diety bezglutenowej.

Czy alergia na gluten to celiakia?

Nic bardziej mylnego!

Gluten to bardzo silny alergen, prawie ¼ przypadków alergii pokarmowych jest spowodowana właśnie tą substancją.

Mimo, że objawy mogą pokrywać się z tymi występującymi w chorobie trzewnej jednak mechanizm ich powstania jest inny. W nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten nie obserwujemy zniszczenia kosmków jelitowych ani obecności charakterystycznych dla choroby trzewnej przeciwciał** . W przeciwieństwie do celiakii większość dzieci „wyrasta” z alergii. U dorosłych z kolei choroba ta ujawnić się może dopiero po obciążeniu większą ilością glutenu i trwać latami. Główne objawy obejmują min. : biegunkę, zamiany skórne typu pokrzywki, aż po stan zagrożenia życia jakim jest wstrząs anafilaktyczny.

Jak możemy zapobiegać celiakii?

Dowiedziono , że sposób i ilość wprowadzonego do diety niemowlęcia glutenu wpływa na ryzyko wystąpienia celiakii, cukrzycy typu 1 oraz alergii na gluten. Obecna wiedza i wytyczne, opracowane na podstawie wielu badań zakładają stopniowe wprowadzenie niewielkiej ilości glutenu. Jeżeli jest to możliwe to jeszcze w okresie gdy dziecko jest karmione piersią.

Komitet ds. Żywienia ESPGHAN w dokumencie dotyczącym wprowadzania pokarmów uzupełniających do diety niemowlęcia podaje, że należy unikać zarówno zbyt wczesnego jak i późnego wprowadzenia glutenu. Zalecany schemat żywienia niemowląt mówi o wprowadzaniu glutenu do diety dzieci karmionych piersią już w 5–6 miesiącu życia, a u dzieci karmionych sztucznie – w 6 miesiącu życia.

W jakiej formie i w jaki sposób podawać gluten?

W Polsce przyjęto, by początkowo podawać około 1/2 łyżeczki glutenu (2–3 g) w postaci np. kaszki glutenowej. Dodajemy go do ok. 100 ml posiłku, przykładowo przecieru jarzynowego. Najlepiej jednak podać go w niewielkiej ilości ściągniętego mleka matki. Jeśli to możliwe po wprowadzaniu glutenu zaleca się kontynuowanie karmienia piersią przez okres 2–3 miesięcy.

♥ Wnioski

Po raz kolejny potwierdza się fakt jak ważne jest to co jemy. Należy bacznie obserwować swój organizm i pamiętać, ze wiele objawów może mieć źródło w pokarmie, który przyjmujemy.

Nie każdy oczywiście powinien unikać glutenu, zaburzenia z nim związane dotyczą jedynie osób predysponowanych. Należy jednak wiedzieć, że problem celiakii czy alergii na gluten może dotyczyć osób w każdym wieku i manifestować się w różny sposób. Warto o tym pamiętać!

 

Krótkie wyjaśnienia:

* – Choroba autoimmunologiczna – choroba, która powstaje gdy układ odpornościowy organizmu atakuje własne komórki , tkanki, np.: toczeń układowy, choroba Hashimoto, reumatoidalne zapalenie stawów

** – Przeciwciała – białka produkowane przez układ odpornościowy organizmu. Prawidłowo atakują one obce czynniki jak np. bakterie, wirusy, w chorobie autoimmunologicznej natomiast atakują samego gospodarza.

 

Bibliografia:

– Barbara Iwańczak, Franciszek Iwańczak. Nowe wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia choroby trzewnej u dzieci i młodzieży]. „Przeglad Gastroenterologiczny”

– Norris J.M., Barriga K., Hoffenberg E.J. i wsp.: Risk of celiac disease autoimmunity and timing of gluten introduction in the diet of infants at increased risk of disease. JAMA, 2005;

– ESPGHAN Committee on Nutrition: Agostoni C., Decsi T., Fewtrell M. i wsp.: Complementary feeding: A commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2008

–  Dobrzańska A., Czerwionka-Szaflarska M., Kunachowicz H. i wsp.: Zalecenia dotyczące żywienia zdrowych dzieci w pierwszym roku życia opracowane przez Zespół Ekspertów powołany przez Konsultanta Krajowego ds. Pediatrii. Standardy Medyczne, 2007

Szczeklik A., Gajewski P. i wsp: Choroby wewnętrzne, wyd. Medycyna Praktyczna, 2013

Oceń to:

| Liczba ocen: 0 Średnia: 0

Brak komentarzy

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Marta Baszyńska

Marta Baszyńska

Z wykształcenia lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Badania profilaktyczne, zdrowy styl życia odpowiednia dieta to tematy, które powinny zainteresować każdego. Uważam, że przekaz Radiokliniki - popularyzacja podstawowej wiedzy medycznej jest bardzo istotnym punktem w upowszechnieniu zachowań prozdrowotnych. Nauka rozwija się w zawrotnym tempie, nowe wytyczne i zalecenia pojawiają się bardzo często. Bądźmy na bieżąco!