Problemy z układem moczowym u dzieci – jak im zapobiegać radzi MamaPediatra.

Oceń to:
| Liczba ocen: 95 Średnia: 4.6

Problemy z układem moczowym u dzieci to najczęściej zakażenia układu moczowego (ZUM). Mówimy o nich wówczas, gdy do dróg moczowych dostaje się bakteria (w prawidłowym moczu nie powinno być drobnoustrojów). Mogą dotyczyć dolnej jego części (stan zapalny w obrębie cewki moczowej, pęcherza moczowego) lub „wspinać się” wyżej – aż do nerek. Im wyżej umiejscowione jest zakażenie, tym bardziej nas niepokoi (bo bakteria może uszkodzić nerki) i tym bardziej wyrażone są jego objawy.

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą wstępującą. Bakterie okolicy krocza dostają się do układu moczowego, o co dość łatwo jest u najmłodszych dzieci, które używają pieluszek lub w trakcie nieprawidłowej pielęgnacji tej okolicy (zwłaszcza u dziewczynek). Rzadziej zakażenie ma swoją przyczynę w wadach układu moczowego.

Antybiotykoterapia_infekcja_zakażenia układu moczowego_Radioklinika

Czy Twoje dziecko może mieć zakażenie układu moczowego? Kiedy wykonać badanie moczu?

U najmłodszych dzieci właściwie ciężko powiedzieć, który objaw wskazuje na zakażenie układu moczowego. Znajdziemy całe mnóstwo symptomów, które mogą odpowiadać również infekcjom zlokalizowanym poza układem moczowym, a są to:

  • niepokój,
  • słaby przyrost na wadze (Uwaga! – u każdego niemowlęcia, które nie przybiera na wadze, powinno się pobrać mocz na badanie)
  • gorszy apetyt,
  • biegunka,
  • gorączka,
  • wymioty

Po badaniu lekarskim lekarz niekiedy jest w stanie ocenić czy wyżej wymienione objawy wynikają z infekcji zlokalizowanej poza układem moczowym, czy ich przyczyną jest bakteria w moczu.

W razie wątpliwości zleca się dodatkowe badania – w tym badanie ogólne i posiew moczu.

U dzieci starszych, które potrafią mówić lub sygnalizować dolegliwości jest nieco łatwiej:

  • ból w trakcie siusiania,
  • częstsze oddawanie moczu,
  • miejscowe zaczerwienienie w okolicy cewki moczowej,
  • bóle okolicy nerek,
  • wysoka gorączka,
  • bóle brzucha,
  • wymioty

Kiedy warto wykonać dziecku badanie moczu?

⇒ Jeśli ma któreś z wyżej wymienionych objawów – warto wziąć pod uwagę bakterię w moczu!
⇒ Jeśli małe dziecko gorączkuje, a nie widać w badaniu innej przyczyny gorączki, to myślimy o zakażeniu układu moczowego.
⇒ Jeśli niemowlak nie przybiera lub traci na wadze, to myślimy o zakażeniu układu moczowego.
⇒ Jeśli niemowlak gorączkuje, nie widać w badaniu innej przyczyny gorączki, a do tego w USG okresu ciąży stwierdzane były nieprawidłowości w układzie moczowym – istnieje duże ryzyko, że jest to zakażenie układu moczowego.

Zakażenia układu moczowego_Badanie moczu_morfologia_Radioklinika

Jak prawidłowo pobrać mocz do badania?

  • do woreczka – lepiej unikać!  

Jest to sposób chyba najbardziej popularny, ale obarczony dużym błędem. Taki mocz zwykle jest zanieczyszczony bakteriami, które wypłukuje w drodze do woreczka. Generalnie nie powinien być podstawą do rozpoznania zakażenia układu moczowego, a tym bardziej do włączenia antybiotyku u dziecka. Jeśli okaże się prawidłowy, to możemy zakażenie wykluczyć, ale potwierdzić na podstawie moczu woreczkowego nie bardzo możemy.

  • ze środkowego strumienia – może być ciężko, ale gorąco polecam spróbować!

Po karmieniu układamy dziecko na przewijaku lub na kanapie – najlepiej tak, by pod pupą miało chłodniejszą ceratkę. Rozbieramy. Dokładnie oczyszczamy okolicę moczowo – płciową. U chłopców lekko (!) odchylamy napletek i spryskujemy Octeniseptem. U dziewczynek rozchylamy wargi sromowe większe i delikatnie oczyszczamy, również można użyć Ocetniseptu.

Sam Octenispet ma tu nie tylko działanie oczyszczające/dezynfekujące, ale i poprzez schłodzenie tej okolicy wywołuje zwykle u dziecka mikcję. Kiedy zacznie siusiać, odczekujemy sekundkę i zaczynamy łapać mocz – w ten sposób powinniśmy otrzymać najlepszy do badania mocz, czyli tak zwany „ze środkowego strumienia”. Taki sposób jest czasochłonny. Do tego nie jest powiedziane, że uda się za pierwszym razem, ale warto próbować do skutku, żeby nie leczyć zakażenia układu moczowego, którego nie ma (a mocz pobrany do woreczka może na to wskazywać) i uniknąć cewnikowania.

  • cewnikowanie – dokładne, ale … !

Prawidłowe pobranie moczu cewnikiem na posiew gwarantuje, że nie będzie to mocz fałszywie zanieczyszczony bakteriami znajdującymi się u wylotu cewki, ale jest to zawsze jakaś instrumentacja dróg moczowych, do tego średnio przyjemna i obarczona ryzykiem wprowadzenia bakterii z zewnątrz do układu moczowego (żeby tego uniknąć podaje się po cewnikowaniu dawkę antybiotyku).

W posiewie moczu wyhodowano kilka bakterii – i co teraz?

Interpretacja wyników posiewu moczu bywa nawet dla lekarza nie lada wyzwaniem. Obecność bakterii nie zawsze bowiem wskazuje na konieczność leczenia!

Zdarza się, że w moczu znajdują się bakterie, ale ich liczba nie jest wystarczająca do tego, aby leczenie rozpocząć. W sytuacji, kiedy w moczu wyhodowano kilka różnych rodzajów bakterii to zwykle mamy do czynienia ze źle pobranym moczem (u chłopców ze stulejką często do moczu „wpadają” bakterie gromadzące się pod napletkiem).

Najjaśniejsza sytuacja to taka, kiedy u dziecka z objawami układu moczowego w posiewie moczu hodują się bakterie (zwykle jest to Escherichia coli) w ilości przekraczającej 100 000 (>105). Tutaj wiemy, że zakażenie jest i należy je leczyć.

Dodatkowe badania przy zakażeniu układu moczowego

Zakażenia układu moczowego_USG_Radioklinika

Oprócz badania ogólnego moczu i posiewu moczu, w niektórych sytuacjach zaleca się wykonanie u dziecka dodatkowych badań laboratoryjnych i obrazowych. Są to:

  • morfologia + CRP – zwłaszcza u dziecka gorączkującego lub u pacjenta, u którego zawodzi leczenie antybiotykiem,
  • USG jamy brzusznej – ze szczególnym uwzględnieniem układu moczowego. Warto wykonać, już po pierwszym zakażeniu układu moczowego, zwłaszcza u najmłodszych dzieci. Pozwala ocenić czy w układzie moczowym nie ma poważnych zmian, które mogły być przyczyną albo skutkiem przebytego zakażenia,
  • CUM – cystoureterografia mikcyjna – po pierwszym zakażeniu układu moczowego, nawet jeśli przebiegało z wysoką gorączką, nie ma wskazań do wykonania tego badania. Można uznać, że jeden epizod może trafić się każdemu. Jeśli zakażenia układu moczowego z wysoką gorączką powtarzają się – powinno się wykonać CUM celem wykluczenia obecności refluksu pęcherzowo-moczowodowego,
  • kreatynina – pobieranie tego parametru z krwi, u małych dzieci przy zakażeniu układu moczowego zwykle nie jest konieczne. Tylko w sytuacjach poważnego uszkodzenia nerek – przy zaniedbanym, późno rozpoznanym zakażeniu, gdy stan dziecka jest poważny,
  • inne badania układu moczowego – renoscyntygrafia – tylko w ściśle określonych przypadkach, zwykle z zalecenie nefrologa dziecięcego.

Leczenie zakażeń układu moczowego

W wielu sytuacjach udaje się uniknąć leczenia antybiotykiem – zwłaszcza, jeśli zakażenie lokalizuje się w dolnej części układu moczowego (pęcherz moczowy, cewka moczowa). W takiej sytuacji stosować można leki moczopędne i preparaty z dodatkiem żurawiny.

Jeśli dziecko jest małe, lub jeśli objawom zakażenia towarzyszy wysoka gorączka – konieczne będzie podawanie antybiotyku (u małych dzieci zwykle wiąże się to z hospitalizacją i podawaniem leków dożylnie).

Zakażenia układu moczowego u dziecka – jak im zapobiegać?

Istnieje coś takiego, jak profilaktyka zakażeń układu moczowego u dziecka.

Mocz to cenna broń naszego organizmu. To właśnie oddawanie moczu pozwala na wypłukiwanie z układu moczowego zanieczyszczeń, które mogą się w tę okolicę dostać (zwykle u dziewczynek, gdzie odległość od odbytu do cewki moczowej jest niewielka). Ten fizjologiczny mechanizm obronny ma jednak swoje ograniczenia i przy dużej ilości bakterii może sobie nie poradzić.

Co więc rodzicu możesz zrobić, aby zapobiec ewentualnym zakażeniom u dziecka?

Dziecko_higiena_zakażenia_układu_moczowego_radioklinika

  1. Dbaj o higienę,
  2. Częste zmiany pieluszek – nie dopuszczaj, aby Twoje dziecko leżało/pełzało/chodziło przez długi okres czasu w mokrej pieluszce. Zmieniaj minimum co 3 godziny, a w razie potrzeby nawet częściej
  3. Dokładnie oczyszczaj krocze dziecka po każdym stolcu. Używaj neutralnych chusteczek nawilżanych (im mniej zapachowe tym lepiej) lub wody z mydłem
  4. Myj krocze dziewczynki zawsze w kierunku od przodu do tyłu – w ten sposób nie rozprowadzasz bakterii okolicy odbytu w okolicę cewki
  5. Dbaj o napletek swojego synka – codzienna jego higiena to podstawa. Pamiętaj o jego delikatnym ściąganiu w trakcie codziennej kąpieli (najlepiej pod wodą) – zawsze do pierwszego oporu, nic na siłę!
  6. Żurawina 🙂 Rozwiązanie piękne w swojej prostocie. Sok z żurawiny, czy przekąska pod postacią jej owoców sprawia, że bakterie nie lepią się tak do dróg moczowych, a tym samym mocz może je lepiej wypłukać. U dzieci, które mają problemy z powtarzającymi się zakażeniami układu moczowego jest dobrym rozwiązaniem i uzupełnieniem codziennej diety
  7. Dbaj o prawidłowe wypróżnianie dziecka. Unikaj zaparć u swojego malucha. Ustaw jego dietę tak, aby nie było problemów z wypróżnianiem. Owsianka z dodatkiem owoców, warzywa i owoce w każdym posiłku, chleb z ziarnami i duże ilości płynów (!). Dbaj o to. Zakażenia układu moczowego częściej nękają dzieci z zaparciami
  8. Karmienie piersią. Wiele jest korzyści karmienia piersią, a wśród nich zmniejszenie częstości zakażeń układu moczowego. Porównano dzieci butelkowe i karmione piersią. Badania wykazały przewagę tych pierwszych pod względem ilości infekcji moczowych i oddechowych

Oceń to:

| Liczba ocen: 95 Średnia: 4.6

1 Komentarz

  1. Agnes
    Sierpień 31, 2016 at 4:12 pm — Odpowiedz

    Warto zwrócić uwagę jaką wodę piją członkowie naszych rodzin, czy nie zawiera ona np. szkodliwych dla organizmu substancji, które w przyszłości mogą powodować problemy z układem moczowym. Są filtry molekularne które uzdatniają wodę tak aby nie zatruwała organizmu, filtry naturalnie mineralizują wodę aby zawierała tylko to co potrzeba organizmowi.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

MamaPediatra

MamaPediatra

Z wykształcenia lekarka, która wybrała drogę pediatrii. Od 2015 roku autorka bloga mamapediatra.blog.pl , który powoli się rozwija i który ma odpowiadać na najczęstsze pytania rodziców. Prywatnie mama dwóch córek, fanka gier planszowych i dobrej lektury.